Ακούστε
Αχ, ο Kωσταντής, αχ, κι ο Kωσταντάς
κι ο Μικροκωσταντίνος, Κωσταντάκη μου,
κι ο Μικροκωσταντίνος, λεβεντάκι μου,
αχ, τρεις χρόνους επερπάτησε
να βρει καλή γυναίκα, Κωσταντάκη μου,
να βρει καλή γυναίκα, λεβεντάκι μου,
[να βρει ψηλή, να βρει λιγνή, να βρει καμαροφρύδα.]
Bρίσκει ψηλή, βρίσκει λιγνή, βρίσκει της αρεσιάς του.
Πουλάκι πήγε κι έκατσε στου Kωσταντή το γόνα,
[δεν κελαηδούσε σαν πουλί, μάιδε σαν χελιδόνι
μόν’ κελαηδούσε κι έλεγε μ’ ανθρώπινη λαλίτσα.]
– Kωστάκη μην παντρεύεσαι και μην πολλά ξοδιάζεις,
τι σήμερα θα παντρευτείς κι αύριο θα πεθάνεις.
1Οι στίχοι σε αγκύλες δεν τραγουδιώνται, περιλαμβάνονται όμως σε όλες περίπου τις δημοσιευμένες παραλλαγές του τραγουδιού.
Από τα τραγούδια του «κύκλου του Διγενή» τα πιο γνωστά και διαδεδομένα, και ανάμεσά τους τα ελάχιστα που αναγνωρίζονται πια από τους μελετητές ως ακριτικά, είναι εκείνα που αναφέρονται στο θάνατο του αήττητου ήρωα. Για τη λαϊκή φαντασία είναι αδιανόητο ένας τέτοιος ήρωας να υποταχθεί στην κοινή μοίρα των κοινών ανθρώπων και να αφεθεί να πεθάνει. Πράγματι η ηρωική νοοτροπία και ιδιοσυγκρασία δεν χαρακτηρίζεται από φιλοσοφικό στοχασμό. Έρμαιο των παρορμήσεων και της δύναμής του, ο ήρωας για άλλη μια φορά θα προκληθεί και θα προκαλέσει τον αντίπαλο κι ας είναι ο ίδιος ο Χάρος, για ακόμη μια φορά στη σειρά των αναρίθμητων κατορθωμάτων του θα παλέψει μαζί του, απλώς τη φορά αυτή θα νικηθεί.
Το θέμα του θανάτου του Διγενή προέρχεται από το παλιότερο πλούσιο προφορικό αφηγηματικό υλικό που αναφερόταν στην προσωπικότητα, τη ζωή και τα κατορθώματα των λαοφιλών ακριτών ηρώων. Ωστόσο, το γεγονός ότι η πάλη με το Χάρο απουσιάζει από τις παραλλαγές του έπους οδήγησε αρκετούς παλαιούς μελετητές στο συμπέρασμα ότι το θέμα ήταν άγνωστο στη μεσαιωνική λαϊκή σκέψη και επίσης στάθηκε ως επιχείρημα στους υποστηρικτές της άποψης ότι το γραπτό έπος είναι προγενέστερο των τραγουδιών.
Ο παλαιότερος και πλουσιότερος τύπος τραγουδιού, εκείνος που κατά τον Νικόλαο Πολίτη αποτελεί ανακεφαλαίωση των άθλων του ακρίτη Διγενή και που έχει και την πιο στενή συνάφεια με το γραπτό έπος, αντιπροσωπεύεται στη συγκεκριμένη ενότητα από την κυπριακή παραλλαγή (βλ. τραγ. Ο Χάρος μαύρα φόρησεν).
Από τα υπόλοιπα τραγούδια που περιλάβαμε στην ενότητα αυτή μερικά συνδέονται χαλαρά με τις παραδόσεις για το θάνατο του Διγενή ή ακόμη και με τον επικό κύκλο γενικότερα, περιέχουν όμως ονόματα και κάποιους στίχους αλλά και έννοιες σχετικές με τα ακριτικά, και εκτός από την κεντρική ιδέα του θανάτου αναφέρονται και σε άλλα θέματα της καθημερινής αγροτικής, οικογενειακής, ερωτικής ζωής του ήρωα. Μιράντα Τερζοπούλου (2016)
Το τραγούδι ηχογραφήθηκε σε στούντιο, το 2004.
