Ο λαός, βέβαια, ποτέ δεν αποκάλεσε τα τραγούδια των ηρώων αυτών «ακριτικά», μια κατασκευή των λογίων μελετητών του δημοτικού τραγουδιού – ακόμη και αυτός ο όρος «δημοτικό τραγούδι» είναι μια λόγια επινόηση. Αντίθετα, μιλούσε και μιλάει πάντα για τραγούδια των αντρειωμένων και ανάλογα με τον πρωταγωνιστή ήρωα, με το θέμα και τη στιχουργική ή ακόμη με το πότε και ποιοι τα τραγουδούσαν, τα αποκαλεί τραγούδια του Ακρίτη, του Διγενή, του Αρμούρη, του Πόρφυρα, τραγούδια του γάμου, της τάβλας, της στράτας, ριζίτικα, της Λαμπρής, τραγούδια της αγάπης, της ξενιτιάς, του χωρισμού, του κριματισμένου, παραλογές, ριμάδες κλπ. Πράγματι πολλά από αυτά τα τραγούδια με ήρωες τους ίδιους αντρειωμένους χαρακτηρίζονται από το λαό και ως «παραλογές», αφηγηματικά τραγούδια με δραματικό περιεχόμενο, όπου το οικογενειακό, λυρικό ή παραμυθιακό στοιχείο κυριαρχεί, ενώ υποχωρεί το ηρωικό, το επικό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις τραγουδιών διαπιστώνονται ήθη και έργα που απλουστευτικά θεωρήθηκαν ακριτικά και που όντως παραπέμπουν σε έναν συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο, αυτόν του μεσαιωνικού ελληνισμού, τη βυζαντινή εποχή. Κατά συνέπεια, μπορούμε τελικά να ορίσουμε όχι μόνο τα ηρωικά τραγούδια των ακριτών –που όντως είναι τα κατ’ εξοχήν ακριτικά– αλλά και τα θεωρούμενα από το ύφος και το κλίμα «ακριτικά» (ηρωικά αφηγηματικά, ρίμες, παραλογές) ως τα βυζαντινά δημοτικά τραγούδια.
Ποια όμως θεωρήθηκαν ή θεωρούνται σε γενικές γραμμές τα βυζαντινά, τα ακριτικά χαρακτηριστικά όλων αυτών των τραγουδιών, των παραλογών συμπεριλαμβανομένων;
α) Τα ονόματα των αντρειωμένων, που σύμφωνα με σοβαρές μελέτες δηλώνουν βυζαντινή εποχή, ορισμένα μάλιστα σχετίζονται και με το βυζαντινό έργο Βασίλειος Διγενής Ακρίτης (μάλλον του 11ου–12ου αιώνα, σωζόμενο σε μεταγενέστερες παραλλαγές λόγιες και δημώδεις), το οποίο έχει αξιοποιήσει μια ακόμη παλαιότερη προφορική παράδοση τραγουδιών για αντρειωμένους της βυζαντινοαραβικής σύγκρουσης στον μικρασιατικό χώρο: Ακρίτας, Αλέξανδρος, Αλέξης, Αμίρης / Καλομοίρης, Αμουρόπουλος, Αρμούρης, Αντρόνικος, Αρετή, Βασίλης, Βάρδας, Βδοκιά / Ευδοκιά, Γιάννης / Γιαννάκης / Μονόγιαννες, Διγενής, Δίγιαννος, Δούκας, Καλή, Καλάνα, Καλίτσα, Κωσταντίνος / Κωσταντής / Μικροκωσταντίνος και Ξάντινος, Νικηφόρος, Μάραντος, Μαριαλής, Μαρουδιά, Μαυριανός, Μαυρουδής, Πόρφυρας, Σκληρός, Συναδινός, Συναδινόπουλος, Συρόπουλος, Τσιμισκής, Βαρυτράχηλος / Πετροτράχηλος, Τρεμαντάχειλος, Τσαμαδός, Φιλιοπαππούς / Παλιοπαππούς / Χιλιοπαππούς, Φωκάς, Χαρζανής κ.ά. Σημειωτέον ότι διηγήσεις για τον Μέγα Αλέξανδρο, ακόμη και το ίδιο το ποίημα του Διγενή, προσφέρουν θεματικό υλικό για τη δημιουργία ανεξάρτητων ηρωικών τραγουδιών ή εμπλουτίζουν τα υπάρχοντα δημώδη.
β) Άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ηρωικών και ακριτικών τραγουδιών θεωρείται μια ειδική ανθρωπογεωγραφία με αναφορές στα άκρα, κυρίως στην Ανατολή, τη Συριά ή Σουριά, την Αρμενιά, τη Βαβυλώνα, τον Ευφράτη, της ερημιάς τα μέρη, τα άνυδρα υψίπεδα με τα βαθιά πηγάδια και τα απροσπέλαστα ποτάμια. Επίσης, οι αναφορές στη σύγκρουση των Ρωμιών της Ρωμανίας, των Ελλένων ή Τραντέλλενων (= Ελλήνων υπερφυσικά ανδρειωμένων) με Σαρακηνούς, Αραβίτες, Μώρους.
γ) Κυρίαρχο επίσης χαρακτηριστικό των τραγουδιών αυτών θεωρείται είτε η μακροσκελής αφήγηση μιας ομαδικής ή ατομικής πολεμικής σύγκρουσης ή περιπέτειας με Σαρακηνούς και Μώρους (σε ρίμες ή εκτενή αφηγηματικά τραγούδια της τάβλας, δηλαδή ποτέ χορευτικά ή τελετουργικά τραγούδια) είτε η περιγραφή στο ίδιο πάντα κλίμα, με στοιχεία μαγικά και υπερφυσικά, μιας δραματικής προσωπικής ή οικογενειακής ιστορίας του ήρωα, σε τραγούδια κυρίως κάποιου τελετουργικού χορού.
δ) Τα ανδραγαθήματα των αντρειωμένων ξεπερνούν το κοινό ανθρώπινο μέτρο. Ο ήρωας, εκτός από τους αντιπάλους του, τους Σαρακηνούς και τους Μώρους, αντιμετωπίζει επίσης στοιχεία και δυνάμεις της φύσης που επίσης υποχωρούν μπροστά στην ηθική και μυική δύναμή του. Βουνά, ποτάμια, δέντρα, η μέρα και η νύχτα, οι αποστάσεις κι αυτός ο ίδιος ο ουρανός με τ’ άστρα, τον ήλιο και το φεγγάρι εκμηδενίζονται ή τίθενται στην υπηρεσία του, ενώ αντίθετα δεν συμβαίνει το ίδιο με το ακαταμάχητο πεπρωμένο, την ανθρώπινη μοίρα του, με την οποία επίσης επικά συγκρούεται.
ε) Τέλος, οι ήρωες είναι πολεμιστές-αγρότες, αμπελουργοί (το κρασί και το μεθύσι είναι ηρωικά στοιχεία) και, όπως ο ίδιος ο Ακρίτης, κυνηγούν, οργώνουν και σπέρνουν εμβληματικά, έχουν κοπάδια, ταξιδεύουν, είναι στρατοκόποι, ερωτεύονται, αρπάζουν κόρες, συμμετέχουν στα πανηγύρια, τρώνε, πίνουν και μεθούν στις αρχοντικές τάβλες, παλεύουν στις παλαίστρες, παρεξηγούν και συγκρούονται.
